Terug naar Pronto  Bouw van de Pronto deel 1 Contact

 

 

En tekening knip je aan flarden en gebruik je voor het bouwen. Zoals je hieronder kunt zien heb ik de vleugels uitgeknipt en vast gezet met punaises op een rechte bouwplank. Vooral dat laatste is belangrijk. Wat ook belangrijk is, is dat je daar weer huishoudfolie overheen doet. Anders lijm je het papier aan de vleugel. De andere tekening kun je ophangen voor het overzicht.

 

 

 

De vleugeldoorsnede, het profiel, knip je uit en lijm je met houtlijm op 2 mm triplex.

 

 

 

Op de tekening staan 2 profielen. En van het parallele eerste gedeelte, en n van de tip. Dat is genoeg, al heb je voor het parallele gedeelte van de vleugel 2 triplex mallen nodig om een set ribben van balsa te kunnen maken.

 

Iets anders: Hieronder n van mijn schuurblokken. Dit is een balsa blok van 20 mm dik met daarop een triplex plaat gelijmd. Door het balsa lekker licht en  door de afmeting goed vast te houden en een lekkere slag te maken. Ik gebruik korrel 80, 120 en 180. In een goede verfwinkel te verkrijgen op rollen voor schuurmachines. Daar doe je jaren mee.

 

 

 

Hier de 3 mallen

 

 

 

Met een lattensnijder haal je rechte stroken balsa uit een plank van 1000 x 100 x 1,5 mm. Dit is het balsa voor de ribben. Op de tekening staat dat de ribben 2 mm dik moeten zijn. Ik vind 1,5 mm genoeg. Ik weet inmiddels dat elke gram uiteindelijk telt. Hier is een paar gram te verdienen.

 

 

 

Van de stroken maak je pakketjes.

 

 

 

Dit pakketje klem je in een bankschroef. Niet te hard aandraaien, want dan span je het pakket krom op en kun je het weggooien als je klaar bent. De mallen van triplex heb ik met een zwarte stift zwart gemaakt. Dan kun je namelijk tijdens het schuren zien dat je moet stoppen zodra het zwart vervaagd.

 

 

 

Met een Davidschaafje doe je het eerste werk.

 

 

 

Dat lijkt makkelijker dan het is. Let op het volgende:

 

1) Hou het schaafje onder een hoek, waarbij je wel in de richting schaaft van de groene pijl op de afbeelding hieronder. Dat schaaft beter. Dus niet zoals op de daarop volgende afbeelding waar een rood kruis doorheen staat.

 

2) Druk niet te hard, want je hebt het pakketje niet te vast geklemd.

 

3) Begin ongeveer halverwege het pakket met schaven. Begin niet aan het begin of einde van het pakket. Dan hapt de schaaf lelijk en dan wordt het niks.

 

4) Stel de David schaaf goed af. Begin niet met het mesje in de diepste stand. Zorg dat het mesje recht zit, anders schaaf je scheef: Aan n kant meer dan aan de andere kant. Het mesje moet scherp zijn. Voorkom dat je het Davidschaafje op het mesje neerlegt. Zeker op een harde ondergrond.

 

 

 

Zo dus niet

 

 

 

Als je met het schaafje in de buurt komt van de mallen moet je stoppen. Bij mij zo'n 0,5 mm. Dan ga je over op lekker grof schuurpapier met een korrel van 80 opgespannen op een mooi groot schuurblok.

 

 

 

Het laatste gedeelte is goed te doen met een grove vijl. Dan kun goed de bolling, die je er toch in geschuurd hebt, wegkrijgen. Je vijlt dan wel in de richting van de groene pijlen. Voor die richting is de vijl niet gemaakt, maar balsa is zo zacht dat het wel werkt.

 

 

 

Dan ben je bijna klaar met de bovenkant

 

 

 

Er moet alleen nog een sleuf gevijld worden voor de hoofdligger. Ook hier heb ik me niet aan de tekening gehouden. Volgens de tekening verlijm je de indekking tegen de hoofdligger aan. Ik heb argumenten om dat niet te doen, namelijk; balsa laat zich beter schuren dan een vuren hoofdligger, dus ik laat de balsa indekking over de hoofdligger heen en onder de hoofdligger doorlopen. Daarnaast vind ik het lijmen van 1,5 mm balsa tegen een hoofdligger niet fijn werken. Hoe bevestig je het balsa tijdens het drogen? Je loopt de kans dat het balsa een beetje gaat doorhangen tijdens het drogen of dat er kieren ontstaan. Voor de sterkte van de vleugel is het wel mooier om de tekening aan te houden omdat je de vuren latjes dan boven en onder zo ver mogelijk uit elkaar hebt, wat een stevigere vleugel oplevert (grotere uiterste vezelafstand uit het boek WTB voor beginners). Ik verwacht voor de sterkte geen problemen op mijn manier.

 

 

 

De ribben voor het parallele gedeelte zijn klaar.

 

 

 

De ribben voor de tipgedeelten ook. Ik heb hier de linker en rechter helft tegelijk gemaakt. Om en om wordt dan voor links en rechts. Ik heb ook nog even getwijfeld om er een dummy rib tussen te doen voor een grotere afstand tussen de mallen. Dan krijg je 1e links, 2e weggooien, 3e rechts, 4e weggoien enz. Ik vond de hoek die de ribben nu maken net kunnen met 2x 8 ribben van 1,5 mm dik. Het pakketje is tussen de mallen dus 24 mm breed. Er zal best wat verschil in afmeting zitten tussen de linker en rechter ribben, maar dat is verwaarloosbaar klein.

 

 

 

De complete set

 

 

 

Van licht 1,5 mm balsa wordt de indekking, capstrips en de achterlijst als eerste op de bouwplank vastgespeld.

 

 

 

De onderkant van het profiel loopt aan de voorkant iets op. Daarom heb ik hier een latje balsa onder gelegd. Zal me niets verbazen dat het Eppler 205 is. Ik heb nog wel bekeken of ik een moderner profiel toe zou kunnen passen, maar die zijn tegenwoordig zo dun dat met ribbenbouw niet voldoende sterkte kan worden verkregen. Daarnaast wil ik zoveel mogelijk bij het origineel blijven.

 

 

 

Het balsa is rondom te ruim om straks wat te schuren te hebben. Liever iets over dan... De ronde vormen kun je later tijdens het afwerken en voor het bespannen mooier maken. Daar ga ik nu niet veel tijd in stoppen met het gevaar dat het uitbrokkelt.

 

 

 

De parallele gedeelten van de vleugel krijgen een vuren hoofdligger. Die lijm ik liever met goede lijm die eventuele ruimten opvult. Dat lukt niet met secondenlijm. Uhu Hart heeft zich bewezen hiervoor.

 

 

 

De tipgedeelten van de vleugel krijgen een hardbalsa ligger. Ook die wordt met Uhu Hart verlijmd.

 

 

 

Op de overgang, bij de knik in de vleugel, komt een 3 mm triplex verbinder. De rib komt hier op deze plek tegen deze verbinder gelijmd. Hier zit de rib, die dus gedeeld is, nog los.

 

 

 

De tekening is vrij onduidelijk over de vleugelpenconstructie. Daar heb ik dan zelf maar wat op bedacht. Aan beide kanten van de hoofdligger komen twee 1,5 mm triplex plaatjes die met epoxy worden verlijmd tegen de ligger. De messing bus wordt later onder een hoek ingelijmd, zodat een rechte vleugelpen gebruikt kan worden.

 

 

 

Netjes haaks werken.

 

 

 

Om te voorkomen dat je met het rondstaal de binnenkant van de vleugel kapot maakt heb ik hier gekozen voor een brede opvulling na de messing bus. Op zich ook wel mooi om de buigkrachten beter af te bouwen.

 

 

 

Tussen de andere ribben heb ik 3 mm gebruikt die met de nerf verticaal zijn verlijmd. Met de nerf in de lengte richting zouden de vulplaatjes makkelijker kunnen scheuren onder belasting. De functie van deze plaatjes is om de boven lat en de onder lat bij elkaar en op hun plek te houden tijdens buigkrachten. Diagonaal zou nog mooier zijn, maar dat is teveel werk en niet nodig voor de Pronto.

 

 

 

Op de tekening staat nog een instinker als het gaat om de knik in de vleugel. Trap daar niet in!

Op de tekening van de Pronto staan de maten 15 mm en 75 mm zoals hieronder ook staan. Je zou kunnen denken dat de knik in de vleugel tussen het parallele gedeelte en de tip 60 mm bedraagt, maar dat is niet zo. Die is namelijk 47,5 mm zoals hieronder aangegeven. 75 mm is voor het totaal.

 

 

 

Ik wil de 2 messingbussen tegelijk in de linker en rechter helft lijmen om zo de vleugels perfect uit te lijnen. Dat betekent dat ik nu nog de bovenste vuren lat lijm, de bovenste indekking tot en met de hoofdligger en de voorlijst. Met 15 mm onder de knik ga ik de wortel (overtollige balsa, triplex en vuren) haaks schuren in 2 richtingen. Haaks ten opzichte van de hoofdligger om geen positieve of negatieve pijlstelling te krijgen en haaks langs mijn werkbank om onder de juiste hoek mooi tegen de romp te kunnen aansluiten en in dit geval dus eerst en tijdelijk tegen elkaar aan. Dan weet ik zeker dat ik geen gratis bocht krijg tijdens het vliegen later. Dat schuren doe ik bij beide vleugelhelften waarna ik de messingbussen met een paar druppeltjes epoxy aan het al verlijmde 1,5 mm triplex plaatje lijm. Dit doe ik met een ingekorte 4 mm verenstalen vleugelpen waardoor, zonder romp ertussen dus, de helften even tegen elkaar aan kunnen sluiten. Na het drogen vul ik de ruimten tussen de vuren latten en het messing met door katoenvlokken ingedikte epoxy op waarna de kamer dicht gemaakt wordt met de achterste triplex 1,5 mm plaat.

 

 

 

De knik versterkt met 3 mm triplex. De capstrip wordt later verlijmd.

 

 

 

Om de tijd te doden tijdens het drogen ben ik maar met de romphelft begonnen. Deze heb ik ook uitgeknipt en met van die brede dubbelzijdig plakkende laminaatplakband op het 2,5 mm balsa geplakt. Met een nieuw mesje heb ik dit eenvoudig uitgesneden waarna ik blij was dat er nog een romphelf uit dezelfde 2,5 mm plank gehaald kan worden.

 

Ter info: In ons huis geen laminaat te vinden, maar echt eiken op 3 verdiepingen. Of ik iets tegen laminaat heb? Ben je student? Dan niet! Ben je geen student? Dan wel!

 

 

 

Even de contour op maat schuren en dan op de overgebleven balsa plank overnemen voor de andere helft.

 

 

 

Even van de hak op de tak. Ik hou voor mijn gemak maar even mijn bouwvolgorde aan. Terug naar de vleugel. De bovenste vuren lat (gording) is verlijmd. Boven de balsa vulplaatjes met Uhu Hart en bij de vleugelverbinding tegen de 1,5 mm triplexplaat met epoxy. Op de foto hieronder worden de met epoxy gelijmde gedeelten met elkaar geklemd.

 

 

 

Met dezelfde afmetingen, maar dan van balsa heeft de ligger van het tipdeel dezelfde opbouw.

 

 

 

Terug naar de romp, want wachten doen we niet. De 2 helften worden op elkaar gelegd en tijdelijk even vastgezet met spelden. Door een groot schuurblok langs de werkbank te houden schuur je haaks. Zo heb ik de 2 helften gelijk gemaakt.

 

 

 

Volgens de tekening worden de boven- en onderkant van de romp, ook 2,5 mm balsa net als de zijlkanten, gelijmd op de romphelften. Dat vind ik wat kwetsbaar. Ik heb er daarom voor gekozen om 3 x 3 mm balsa latjes in de vier hoeken te lijmen. Meer lijmoppervlak, robuuster en je kunt het later een beetje rond schuren. Met 2,5 mm kan dat helemaal niet.

 

 

 

Zo dus.

 

 

 

Om gewicht te besparen laat ik niet 2x een hele buitenkabel door de romp lopen. Ik kies ervoor om per schotje 10 mm bowdenkabel (buitenkabel) in te lijmen. Door de afstand juist te kiezen kan het ronde koolstof van 1 mm niet knikken zodra je de stuurstang op druk belast. Dit loopt super licht. En blijft ook licht lopen ook bij het vliegen in een omgeving met veel zand en stof. Twee schotjes maak ik wat sterker omdat daar de vleugelophanging aan verlijmd wordt. Het onderstaande schotje is voor de achterste pen. Bestaat uit 1 mm triplex en 3 mm balsa. Hier ben ik wat afgeweken van de tekening.

 

 

 

Een stuurstang moet zo soepel mogelijk lopen. Liefst zonder weerstand anders krijg je onherroepelijk te maken met hysterese. Zeker bij servo's met een klein beetje speling. Het aangestuurde roertje heeft dan geen middenstand meer, maar blijft door de stroef lopende stuurstang staan in de richting van de laatste stand. Daar is niet mee te vliegen.

 

 

 

Het is een beetje passen en meten. Het maakt ook uit met welke stuurstang je bezig bent. De stuurstang voor het richtingroer moet aan de bovenkant na twee-derde deel uit de romp komen. De stuurstang voor het hoogteroer aan de achterkant. Het liefste gebruik ik helemaal geen staal, maar lijm ik direct de soldeerbus met M2 schroefdraad voor de kwiklink aan / op de koolstof stuurstang. Het kan ook zijn dat ik kies voor een haaks omgezet stukje rondstaal. Dat wordt later bepaald. Ik wil het hoogteroer demontabel maken. Dat heeft er ook mee te maken. Bij de stuurstang voor het richtingroer ontkom ik niet aan een stukje rondstaal. Koolstof kun je niet knikken. En een knik heb je wel nodig om de romp aan de bovenkant uit te komen naar het richtingroer toe.

 

 

 

De indekking van de bovenkant van de vleugel is met Uhu Hart aan de hoofdligger gelijmd. Alleen aan de hoofdligger. Niet aan de ribben. Die ga ik na het uitharden per stuk met dunne secondenlijm doen. Kun je de indekking tenminste goed aandrukken per rib. Anders moet je met spelden gaan werken in de hoop dat de indekking goed aansluit. Bovendien loop je de kans dat de lijm al redelijk hard geworden is als je bij de laatste rib bent.

 

 

 

Als de indekking straks helemaal gelijmd is wordt de wortel wederom goed haaks gemaakt in 2 richtingen. Pas dan lijm ik de messingbussen en kunnen de overige ribben en het achterste 1,5 mm triplex plaatje verlijmd worden.

 

 

 

Het kamertje voor de vleugelverbinding.

 

 

 

De indekking is nu volledig klaar. Op de hoofdligger dus met Uhu Hart en de rest met dunne secondenlijm.

 

 

 

De vleugels wegen op dit moment 39 gram per helft. Misschien kan ik inclusief bespanning (Ora Light) onder de 70 gram per helft blijven. We zullen zien.

 

 

 

Dan de voorlijsten er tegenaan. Hier wordt de vleugel echt sterk van als gevolg van de doosconstructie of

D-Box. Dit laatste woord is afgeleid van de vorm die het gedeelte heeft van voorlijst tot en met hoofdligger als je er van de zijkant tegenaan kijkt: Letter D.

 

 

 

Tussendoor het voorste schot van de romp gemaakt, maar nog niet ingelijmd omdat het servobed er van de voorkant ingeschoven wordt.

 

 

 

De onderkant van de romp wordt beplankt met 2,5 mm balsa met de nerf dwars.

 

 

 

Ik maak nu eerst de staart af samen met de aansturing en bevestiging ervan. Het stabilo wil ik eraf kunnen halen voor transport. Pas dan ga ik de positie van de apparatuur bepalen. Het zou zonde zijn als er achteraf lood in de staart moet. Dan schuif ik liever de servo's op de plek zoals dat volgens de tekenig bedoeld  is, namelijk tussen de vleugels.

 

 

 

De neuslijst is geschuurd. Halverwege heb ik een stofkapje opgezet wegens gigantisch hoesten en proesten. Het zou mooi zijn om buiten te schuren, maar het regende.

 

 

 

Klaar om de tipblokken er op te lijmen, maar eerst de capstrips en de achterlijst lijmen.

 

 

 

Kan ik eindelijk laten zien wat ik bedoel met haaks schuren onder 2 hoeken. Ter hoogte van de knik heb ik 15 mm opgevuld. Met een blokhaak heb ik een aanslagje haaks geklemd op de werkbank.

 

 

 

Door nu langs de werkbank te schuren is de 15 mm hoek precies goed en de pijlstelling van de vleugel is exact 0 graden.

 

 

 

Bewijs van mooi aansluiten!

 

 

 

Ook geen pijlstelling. Klaar om de messingbussen te lijmen.

 

 

 

Onder 1 knik heb ik 30 mm opgevuld. De wortels van beide helften sluiten mooi aan.

 

 

 

Technisch een waardeloze foto, maar de bedoeling blijkt er hopelijk wel uit. De opgeruwde messingbussen heb ik in het kamertje gelegd met wat epoxy. Na het uitharden zal ik de overgebleven ruimten opvullen met epoxy en katoenvlokken met, waar mogelijk, wat hout. Daar tegenaan lijm ik de de 1,5 mm triplex plaat. Dan kunnen de resterende ribben en beplanking ook gelijmd worden. Uiteindelijk wordt de wortel mooi afgesloten met een 0,8 mm triplex plaat en de tip met een mooi tipblok. Dan kan het bespannen beginnen.

 

 

 

 

Terug naar Pronto                                                       Vervolg >>>